رژیم دکتر مرادی برای دیابتی ها – کنترل قند خون و تغذیه سالم-پارت اول

یک بیمار مبتلا به دیابت علاوه بر مصرف دارو یا تزریق انسولین باید از یک رژیم غذایی سالم  پیروی کند تا موفق به کنترل قند خون خود شود. رژیم دکتر فرشچی برای دیابتی‌ها تمام ویژگی‌های لازم برای این بیماران را در برمی‌گیرد. در این مقاله به مهم‌ترین نکات در مورد کنترل قند خون و تغذیه سالم می‌پردازیم.

ممکن است این پرسش ایجاد شود که دیابت دقیقاً چیست و رژیم غذایی این بیماران باید چگونه باشد؟

آشنایی با بیماری دیابت
 

گلوکز (قند) منبع اصلی انرژی برای سلول‌های بدن محسوب می‌شود. گلوکز مورد نیاز بدن از دو منبع شامل غذاهایی که مصرف می‌کنیم و کبد تامین می‌شود.

بعد از صرف غذا قند موجود در خوراکی‌ها در روده جذب شده و وارد جریان خون می‌شود. مقداری از این قند به کمک هورمون انسولین که از پانکراس (لوزالمعده) ترشح می‌شود وارد سلول‌های بدن می‌شود تا انرژی مورد نیاز آن‌ها را تامین کند.

قند اضافی موجود در خون به کبد رفته و به شکل گلیکوژن ذخیره می‌شود. زمانی که فرد به غذا دسترسی ندارد گلیکوژنی که در کبد ذخیره شده آزاد می‌شود تا قند خون در محدوده طبیعی باقی مانده و افت قند خون رخ ندهد.

اگر پانکراس قادر به تولید هورمون انسولین نباشد یا بدن نتواند از این هورمون به صورت بهینه استفاده کند، فرد به دیابت مبتلا می‌شود. در این بیماران قند خون به بالاتر از حد طبیعی می‌رسد.

در کشوری مانند ایالات متحده حدود 7 تا 8 درصد افراد به بیماری دیابت مبتلا هستند. آمارها در مورد ایران نشان می‌دهد که در 14 تا 23 درصد افراد بالای 30 سال دیابت یا اختلال تحمل گلوکز (IGT) مشاهده می‌شود. در شهر تهران حدود 5 تا 6 درصد افراد 3 تا 69 ساله به این بیماری مبتلا هستند.

بیماری دیابت به انواع مختلفی تقسیم می‌شود. در مبتلایان به دیابت نوع 1 بدن نمی‌تواند انسولین تولید کند. این نوع دیابت معمولاً یک بیماری خودایمنی بوده و به علت حمله سیستم ایمنی به سلول‌های ترشح کننده انسولین در پانکراس رخ می‌دهد.

دیابت نوع 1 اغلب کودکان و جوانان را درگیر می‌کند، اما در بزرگسالان نیز مشاهده شده است. در این بیماران به منظور کنترل قند خون نیاز به تزریق انسولین وجود دارد. زیرا باید عدم تولید انسولین در بدن جبران شود.

برخی تحقیقات، از جمله تحقیقی که در مجله Diabetologia منتشر شده، نشان داده‌اند که تغذیه شیرخوار با شیر مادر می‌تواند احتمال بروز دیابت نوع 1 را کاهش دهد. به گفته محققان احتمالاً برخی ترکیبات موجود در شیر مادر نقش حفاظتی در برابر اختلالات خودایمنی دارند.

در مبتلایان به دیابت نوع 2 حساسیت به انسولین کاهش پیدا می‌کند. در این وضعیت که به آن "مقاومت به انسلین ” گفته می‌شود انسولین در بدن تولید می‌شود، اما بدن نمی‌تواند از آن برای کنترل قند خون استفاده کند.

علت دقیق مقاومت به انسولین مشخص نیست، اما سبک زندگی نادرست مانند رژیم غذایی ناسالم، نداشتن فعالیت بدنی و چاقی در بروز آن نقش دارند. کلسترول بالا، فشارخون بالا، سابقه ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) و سابقه ابتلا به دیابت بارداری احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 را بالا می‌برد.
 

بیش از 90 درصد موارد ابتلا به این بیماری از نوع دیابت نوع 2 است. بیشتر مبتلایان به این بیماری بالای 40 سال هستند، اگرچه به علت تغییر سبک زندگی مواردی از ابتلای کودکان و نوجوانان نیز مشاهده شده است. این امر اهمیت کنترل قند خون و تغذیه سالم را نشان می‌دهد.

معمولاً بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در مراحل اولیه نیازی به تزریق انسولین نداشته و با مصرف دارو، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و پیروی از رژیم غذایی مناسب قادر به کنترل قند خون خود خواهند بود.

اما علاوه بر این 2 نوع دیابت، نوع دیگری از این بیماری وجود دارد که در دوران بارداری رخ داده و تحت عنوان "دیابت بارداری” شناخته می‌شود.

در دوران بارداری به تدریج با بزرگ شدن جفت و افزایش ترشح هورمون‌ها از آن مقاومت به انسولین رخ داده و سرانجام قند خون بالا می‌رود. اگر قند خون در این دوران کنترل نشود سلامت مادر و جنین در معرض خطر قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، 5 تا 10 درصد افراد مبتلا به دیابت بارداری بعد از زایمان به دیابت نوع 2 مبتلا می‌شوند.

آمارها نشان می‌دهد که بیشتر افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود مطلع نیستند. این بیماری، به خصوص نوع 1 آن، می‌تواند با علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، کاهش وزن ناخواسته و … مشخص شود. برای تائید ابتلا به دیابت از آزمایش خون استفاده می‌شود.

توصیه می‌شود تمامی افراد بالای 45 سال هر 3 سال یک بار قند خون خود را با استفاده از آزمایش خون بررسی کنند. افراد مبتلا به اضافه وزن یا چاقی، مبتلایان به PCOS و ن با سابقه ابتلا به دیابت بارداری بهتر است از سنین پایین‌تر اقدام به اندازه‌گیری قند خون خود نمایند.

در یک فرد سالم باید قند خون ناشتا (FBS) کمتر از 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر (mg/dL) و قند خون 2 ساعت پس از صرف غذا کمتر از mg/dL 140 باشد.

اگر قند خون ناشتا mg/dL 125 – 100 یا قند خون 2 ساعته mg/dL 199- 140 باشد فرد به پیش دیابت (پردیابت) و اگر قند خون ناشتا mg/dL 126≤ یا قند خون 2 ساعته mg/dL 200≤  باشد به دیابت مبتلا است.

مرحله پیش دیابت، مرحله‌ای است که قند خون بالاتر از حد طبیعی است، اما افزایش آن به قدری نیست که تشخیص دیابت برای فرد داده شود. اگر مبتلایان به پردیابت سبک زندگی خود را اصلاح نکرده و در صورت وم وزن خود را کاهش ندهند با گذشت زمان به دیابت نوع 2 مبتلا می‌شوند.

محاسبه شاخص توده بدنی

رژیم دکتر مرادی برای شیردهی – تغذیه سالم برای مادران شیرده

رژیم دکتر مرادی برای دیابتی ها – کنترل قند خون و تغذیه سالم-پارت دوم